คิดถึง ประเสริฐ จันดำ

แล้วข่าวการตายของกวีคนหนึ่งก็แพร่สะพัดไปทั่ว ผู้คนในแวดวงวรรณกรรมต่างกล่าวคำแสดงความไว้อาลัย บ้างตีพิมพ์ผลงานของเขาที่เคยส่งไปตามนิตยสารต่าง ๆ เพราะเขาเป็นที่รักและรู้จักกันดี ในฐานะผู้ย่ำเดินอยู่บนเส้นบรรทัดและกลิ่นหมึกอย่างยาวนาน จากนักปฏิวัติถึงความล้มเหลวในสายตาของคนทั่วไป คนตัวเล็กที่มีกลิ่นเหล้าเคล้าอยู่ในลมหายใจ มีบทกวีหลั่งไหลมาดุจห่าฝน เขาจากไปแล้วอย่างไม่มีวันกลับ

ตัวอักษรที่เคยโลดแล่นไปมาบนหน้ากระดาษ เช่นเดียวกับความคิดที่หยั่งลงสู่ชีวิตบนผืนพิภพ เห็นมาแล้ว ผ่านมาแล้ว เหมือนการกระทำซ้ำแล้วซ้ำเล่าของชะตากรรม ซ่านไหลและวนเวียนเหมือนจินตนาการและความปรารถนาลึก ๆ ถึงบางสิ่ง อาจเป็นการหลุดพ้นไปจากชีวิตที่รุ่มร้อน จากไปพร้อมกับวรรควลีสุดท้ายและลมหายใจ รวมทั้งวิญญาณที่ยังคงแนบแน่นอยู่กับเส้นบรรทัดและหน้ากระดาษ ว่างเปล่า

ลมหนาวหอบเอาความเย็นโรยลงในโมงยามสนธยา ในรั้วพ่อขุนรามยามนั้นมีความมึนเมา กองไฟถูกก่อขึ้นเพื่อขับไล่ยุงและสร้างบรรยากาศ เหมือนชีวิตของยิปซีผู้เร่ร่อนไปทุกหนแห่ง ราวกับว่า อยู่นอกเหนือการกำหนดกฎเกณฑ์โดยชะตากรรม และมีเพียงการสัญจรไปโดยไร้ความผูกพัน ผู้คน บทกวี และความเมามายที่หยาดรินจากขวด สีน้ำตาล รสขื่นฝาดเร่าร้อนกับความมึนเมาที่สร้างความปั่นป่วนให้กับกระเพาะอาหารเหมือนถูกพิษ

เสียงเพลงวิญญาณในภาพถ่ายฉันมีภาพถ่ายที่เธอให้ไว้ เป็นภาพเตือนใจ... และใบหน้า ของวันเวลาเปิดเผยให้เห็นความต่างระหว่างวัย ทว่ามีความรู้สึกร่วมกัน ในพลังมหาศาลของความคิด เมื่อมัน ถูกแปรเปลี่ยนเป็นบทความ บทกวี และเรื่องสั้น เขาอยู่บนความเคารพ ทว่ากลับเป็นกันเองเหมือนพี่น้อง แม้ไม่เคยเห็นหน้าค่าตา และเจรจาพาทีกันมาก่อน บางส่วนที่เหมือนกันอย่างยิ่งคือสิ่งที่ดึงดูดเข้ามา หากัน แลกเปลี่ยนประสบการณ์ เล่าและย้ำถึงความฝันของนักปฏิวัติที่ยังไม่ยอมกลับใจ เป็นคอมมิวนิสต์ คนสุดท้ายที่ยังมีชีวิตอยู่ในโลกเพื่อปลอบโยนผอ งคนทุกข์ รวมทั้งชีวิตของตัวเอง

เพลงวิญญาณในภาพถ่ายถูกพ่นออกมาพร้อมกลิ่นเปรี้ยวของเหล้า จากค่ำคืนกลายเป็นรุ่งสาง จากความเมากลายเป็นสร่างเมา และเวลาแห่งการแยกย้าย ทว่าตัวอักษรและความเคารพยังถูกกล่าวถึง ความทรงจำอ่อนไหวยังได้รับการกล่าวขาน ไม่เคยคิดมาก่อนว่าจะง่ายดาย แต่ความตายง่ายดายเสมอ เหมือนลมพัดและฟ้าแลบ ไม่ว่าจะเต็มใจหรือไม่ ไม่ว่าจะสุขหรือทุกข์ ช่วงเวลาชั่วพริบตาเดียว ฉากทุกฉากก็ถูกปิดลงอย่างแนบสนิทและนิรันดร์ในความสงัดเงียบและ การลืมเลือน

อาการป่วยที่เริ่มทรุดลง คลี่คลายสู่รอยยิ้มชั่วคราว เหมือนความมืดมิดเปิดสู่รุ่งอรุณที่เปี่ยมไปด้วยความหมายของการ เริ่มต้น แต่ก็กลับกลายเป็นความร้อนจัดจ้าและแผดเผาไปในที่สุด อาจเป็นรอยยิ้ม และอาการฟื้นตัวขึ้นเพื่อยืดเวลาแห่งการร่ำลาออกไปอีกเล็กน้อย ก่อนที่จะสะบัดตัวเองดับวูบเหมือน เปลวตะเกียงต้องลมพายุ ทิ้งไว้เพียงกลุ่มควันบางเบา และการเลื่อนไหลไปอย่างแช่มช้าบนท้องฟ้า มิอาจล่วงรู้แหล่งพำนัก

บางคำกล่าวถึงภาพสะท้อนแห่งชีวิต บางแง่มุมจับเรื่องราวการทำงาน บางเรื่องเป็นอุทาหรณ์สำหรับอนุชนรุ่นหลังที่อาจพลัดหลงไปบนเส้นทางที่มีความเมามายเป็นพาหนะ เขาไม่อาจลุกขึ้นมา บอกเล่าความฝันได้อีกต่อไป ไม่แม้จะประคองต้นฉบับที่กองสุมอยู่ในหัว ในฐานะของงานอีกหลายชิ้น ที่ยังไม่ได้ถูกสร้างสรรค์และกลั่นกรองออกมา

เสียงแคนแผ่วหายไปกับลมหนาว ดอกคูนแห้งเหี่ยวลงท่ามกลางแดดยาม เที่ยงวัน บอบบางเหมือนลมหายใจของผู้เขียนมันขึ้นมา ทว่าต่างก็เป็นไปและขึ้นอยู่กับบทเพลงแห่งฤดูกาล การชื่นชม ได้ผ่านพ้นไปแล้ว

สำหรับเขา อาจมีใครบางคนที่รู้จักอย่างแนบแน่น และสามารถถ่ายทอดความรู้สึกที่มีต่อเขาออกมาได้อย่างหมดจดและงด งาม ทว่าในฐานะของคนเคยพบหน้า เคยพูดจา และด้วยความเคารพ สิ่งเล็กน้อยเหล่านี้คงไม่เพียงพอและแจ่มชัดพอที่จะฉายภาพของเข าได้อย่างสมบูรณ์ เป็นเพียงความ ทรงจำที่เคยมีกันอยู่ เคยร่วมร้องเพลง รวมทั้งเห็นหยาดน้ำตาของตัวอักษรเหล่านั้นจากดวงตาของเขา

โมงยามนี้ก็มืดค่ำเสียแล้ว เมฆที่เกลื่อนกระจายและสายลมที่โยกไหวไปมาอาจนำพาส่วนหนึ่ง ของวิญญาณของเขามาเยี่ยมเยือน เมืองเปิดไฟต้อนรับความมืด ความตายปิดฉากการมีอยู่ ทว่ายังไม่ใช่กาลอวสาน เพราะบางวรรคที่เคยรุ่มร้อนได้ถูกลบเลือนไปแล้วจากโลก คงไว้เพียงภาพประทับในใจ ของผู้ชื่นชมและผู้ปรารถนาเก็บจำบางความทรงจำที่มีเขาไว้เพื่อข ับกล่อมตัวเอง

เสียงเพลงและภาพของค่ำคืนนั้นกลับมาอีกครั้ง ทว่าต่างวาระและสถานที่ ความมึนเมาที่กดทับเหนือหัวผู้คนอย่างเท่าเทียม เหมือนภาระแห่งชีวิตที่โลกได้มอบให้กับทุกคนยังคงเริงรำและร่าย ยาวเรื่องราวของมันต่อไป แม้ว่าเขาได้ตายจากไปแล้วจริง ๆ จากวรรควลีที่เผ็ดร้อน และชีวิตที่แยกสลายลงในเงื่อนไขและกฎเกณฑ์ของบทเพลงแห่งฤดูกาล